زمان انتشار : ۱۷ فروردین ,۱۴۰۰ | ساعت : ۱۴:۰۸ | کد خبر : 213067 |
چرا کودتای اردن می‌تواند خاورمیانه را به آشوب بکشد؟!/ گزارش نشنال اینترست 6002ce3842360452ca75cacc 600x321

شفقنا آینده- امین فرج پور: در شرایطی که در سال‌های اخیر اردن با چالش‌های دشواری چون میزبانی از میلیون‌ها پناهنده سوری و فلسطینی و البته تبعات مالی و تلفات انسانی ناشی از همه‌گیری کرونا مواجه بوده است، تلاش آشکار مخالفان ملک عبدالله دوم، پادشاه اردن، برای انجام کودتا نه تنها می‌تواند چالش‌های این کشور را تشدید و تعمیق کند، که در عین حال این قابلیت را نیز دارد که کل منطقه خاورمیانه را نیز به آشوب بکشد.

«آدام لمون» دستیار سردبیر نشریه و سایت “نشنال اینترست” در این زمینه نوشته است:

در اولین روز هفته مقامات اردن با کمک نیروهای امنیتی این کشور نزدیک به ۲۰ نفر را دستگیر کرده و ولیعهد سابق این پادشاهی را در حصر خانگی قرار دادند. هم‌زمان با این اقدامات روزنامه واشنگتن‌پست نیز به عنوان نخستین روزنامه‌ای که به این موضوع اشاره می‌کرد، خبر داد که دولت اردن به سرعت یک کودتای “کاملاً سازمان یافته” و “گسترده” علیه پادشاه این کشور، ملک عبدالله دوم را که به عنوان متحد نزدیک آمریکا و اسرائیل از سال ۱۹۹۹ تاکنون بر اردن حکومت می‌کند، کشف و خنثی کرده است.

در بیانیه‌ای که به شدت در فضای رسانه‌ای جهان مورد توجه قرار گرفت، آژانس خبری پترا به عنوان نارضایتی رسمی اردن ادعا کرد که توطئه کودتا با حمایت مشخص خارجی انجام شده است. تلاشی آشکار برای ساقط کردن پادشاهی که در سال‌های اخیر با مشکلات زیادی در داخل و خارج از کشور روبرو بوده است.

با این که نیرو‌های امنیتی اردن به اصرار و تاکید ادعا می‌کنند که شاهزاده حمزه بن‌حسین، ولیعهد سابق این کشور و پسر ارشد ملک‌حسین (پادشاه سابق اردن) دستگیر نشده است، ولی گفته می‌شود که از او خواسته‌اند «هر چه سریع‌تر تمام اقدامات و فعالیت‌هایی را که امنیت و ثبات اردن را هدف قرار می‌دهند، تمام کند».

در ویدئویی که شبکه بی‌بی‌سی منتشر کرده، شاهزاده حمزه بن‌حسین می‌گوید که از طرف ستاد کل نیرو‌های مسلح اردن به او گفته‌اند که اجازه ندارد از منزل خارج یا با دیگران ارتباط داشته باشد. ولیعهد سابق اردن هم‌چنین به تاکید ادعا می‌کند که به دلیل انتقاداتی که علیه رهبری سیاسی اردن داشته، حق دسترسی به شبکه‌های اجتماعی را نیز ندارد. شاهزاده حمزه که گفته می‌شود خطوط تلفنش نیز قطع شده، می‌گوید که هیچ جرم و کار خطایی مرتکب نشده است؛ و در بیانیه‌ای عنوان می‌کند که شماری از نزدیکانش از جمله شریف حسن بن‌زاید (عضو خانواده سلطنتی و سفیر سابق اردن در عربستان سعودی) و باسم ابراهیم اوادالله (قاضی سابق دیوان عالی کشور که رابطه نزدیکی با ملک عبدالله داشته) نیز دستگیر شده‌اند- که گاردین این ادعاها را راستی‌آزمایی و تائید کرده است.

با این که هم‌چنان تحقیقات نهادهای امنیتی در مورد کودتای اردن در جریان است و انتظار می‌رود بازداشت‌های بیشتری در راه باشد، ولی دولت‌های دور و نزدیک فرصت را از دست نداده و از همان اولین دقایق انتشار خبر کودتا در اردن از دولت این کشور و شخص ملک عبدالله دوم حمایت کرده‌اند.

زمان زیادی از انتشار خبر کودتا در اردن نگذشته بود که «ند پرایس» سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت که «آمریکا به دقت تحولات اردن را رصد می‌کند و از نزدیک با مقامات اردن ارتباط دارد». پرایس در ادامه گفت که «ملک عبدالله یکی از متحدان نزدیک آمریکا است و بی‌تردید از حمایت کامل واشنگتن برخوردار است».
پاسخ کشور‌های عرب منطقه نیز شبیه واکنش آمریکا بود. به گزارش خبرگزاری رویترز، بعد از کودتا کشورهای عربستان سعودی، مصر، بحرین، لبنان، کویت، عراق، قطر، یمن، فلسطین، شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه عرب با صدور بیانیه‌هایی، از دولت اردن و ثبات و امنیت آن حمایت کردند. اسرائیلی‌ها البته تا زمان انتشار این گزارش هنوز موضع‌گیری روشنی درباره کودتای اردن نداشتند- با این حال گفته می‌شود مقامات اردن گزارش‌هایی درباره شرایط امنیتی کشورشان به اسرائیل داده و آن‌ها را هم آگاه کرده‌اند.

بی‌شک امنیت و ثبات اردن، نه تنها در امنیت و ثبات خاورمیانه نقش دارد، بلکه به نفع ثبات و امنیت جامعه بین‌المللی نیز هست. دولت اردن به عنوان یکی از متحدان نزدیک آمریکا در منطقه خاورمیانه که از سال ۱۹۹۴ با اسرائیل صلح کرده، در سال‌های اخیر با چالش‌های دشواری مانند بحران پناهندگی میلیون‌ها عرب و فلسطینی و هم‌چنین تبعات مالی و تلفات انسانی ناشی از همه‌گیری کرونا مواجه بوده است. این کشور ده میلیون نفری که در حال حاضر از حدود یک‌ونیم میلیون پناهنده سوری در دومین اردوگاه بزرگ جهان میزبانی می‌کند، با کمبودهای بزرگی در زمینه اشتغال و البته امکانات و تاسیسات بهداشتی و درمانی مواجه است. چالش‌هایی که باعث شده مردم و اقتصاد این کشور عمیقا تحت تاثیر چالش‌ها و کمبودهای زیرساختی و اقتصادی و معیشتی پرشماری قرار گرفته و مجبور به تحمل آسیب‌های زیادی شوند.

در این میان بحران ناشی از شیوع کرونا اوضاع را برای مقامات پادشاهی اردن دشوارتر کرده و حجم و میزان چالش‌های پیش روی این کشور را مضاعف کرده است.

گرچه در آغاز هجوم کرونا، پادشاهی اردن با سخت‌گیری در بستن مرزها و قرنطینه زودهنگام، به نظر می‌آمد که جزو کشور‌های موفق در مبارزه با کرونا خواهد شد، اما حتی این سخت‌گیری‌ها نیز نتوانست مانع افزایش شمار مبتلایان و تلفات جانی بیماران در این کشور شود. این روند که از پاییز گذشته آغاز شده بود، در ماه مارس به اوج رسید و تعداد مبتلایان به ویروس کرونا را به بیش از ۶۲۲ هزار نفر و تعداد جان‌باختگان را نیز به بیش از ۷ هزار نفر رساند. آماری که بحران پیش روی دولت اردن را تعمیق و تشدید کرد.

حالا در شرایطی که دولت اردن امیدوار است به کمک واکسن کرونا بر بحران فرسایشی شیوع این ویروس کشنده فائق آید، اتفاقی مانند یک کودتای نظامی می‌تواند تمام زحمات دولت را نقش بر آب کند. به خصوص که در ماه‌های اخیر شاهد افزایش قابل توجه اعتراضات خیابانی و رسانه‌ای علیه دولت اردن نیز بوده‌ایم- که به دلایل گوناگونی چون اعمال قرنطینه نامحدود، فساد اقتصادی و سیاسی گسترده و البته نابرابری‌ها و دشواری‌های اقتصادی و معیشتی دولت را با چالش‌های زیادی مواجه کرده‌اند.

در زمینه چالش‌هایی که دولت اردن با آن‌ها دست و پنجه نرم می‌کند، برای مثال می‌توان به اعتراضات مردمی علیه تلاش‌های این کشور برای اخذ وام از صندوق بین‌المللی پول اشاره کرد- که به واسطه اجبار دولت به اجرای سیاست‌های تحمیلی این نهاد مالی بین‌المللی، دولت مستقر اَمان را با این اتهام مواجه کرده که در حال فروش کشور به نهاد‌های خارجی است. اتخاذ سیاست‌های ریاضت اقتصادی بهانه دیگر مردم اردن برای اعتراض به دولت- به عقیده مردم- ناکارآمدی است که گمان می‌رود باعث شده فشار‌های زیادی به مردم تحمیل شود. ناکارآمدی‌ها و رخدادهایی مانند سرکوب معلم‌های معترض، نارضایی و مخالفت مردم با مقررات سخت‌گیرانه قرنطینه و کشته شدن ۹ بیمار کرونایی به دلیل خراب‌بودن دستگاه‌های اکسیژن نیز دست به دست هم داده و تلاش‌های افکار عمومی اردن جهت استعفای دولت این کشور را افزایش داده‌اند.

پادشاهی اردن علاوه بر مشکلات و چالش‌های داخلی، در عرصه بین‌الملل نیز با دشواری‌های پرشماری روبروست. مخالفت دولت اردن با طرح دولت ترامپ برای ایجاد صلح در فلسطین که به عنوان «معامله قرن» شناخته می‌شود؛ مخالفت پادشاه اردن با تصمیم مناقشه‌برانگیز انتقال سفارت آمریکا به بیت‌المقدس؛ و البته عادی‌سازی روابط دیپلماتیک اسرائیل با کشور‌هایی چون امارات متحده عربی و بحرین موجب شده‌اند اوضاع برای پادشاهی اردن در خاورمیانه تغییر کرده و دشوارتر از همیشه شود. این کشور که تا همین اواخر، پیش از این که توافق موسوم به صلح «ابراهیم» امضا شود، یکی از دو کشور عربی بود که با اسرائیل ارتباط رسمی داشت؛ حالا بعد از اعلام توافق اسرائیل با امارات متحده عربی و بحرین و امضای قریب‌الوقوع این توافق توسط عربستان سعودی دچار شرایط دشواری شده و از این رو که می‌داند دیگر برای آمریکا و اسرائیل جایگاه و اهمیت سابق را ندارد، فشار شدیدی احساس می‌کند.

در چنین شرایطی طبیعی است وقوع اتفاقی مانند یک کودتای نظامی، در حالی که اردن در اثر شرایط جدید خاورمیانه با چالش‌های زیادی مواجه است، دشواری‌های پیش روی این کشور را بیشتر خواهد کرد و این می‌تواند حیات پادشاهی اردن را که از نظر مالی تا حد زیادی به کمک‌های مالی کشور‌های عرب حاشیه خلیج فارس وابسته است، مورد مخاطره جدی قرار دهد.

 

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *